Mija 100 lat od gwa\u0142townego ataku zimy, na kt\u00f3ry Warszawa zupe\u0142nie nie by\u0142a przygotowana. Por\u00f3wnywalnie obfite \u015bniegi (pokrywa osi\u0105ga\u0142a p\u00f3\u0142 metra, zaspy jeszcze wy\u017cej), spad\u0142y poprzednio w listopadzie w roku\u2026 1850. W rzeczy samej, by\u0142 to jeden z pierwszych przypadk\u00f3w gdy zamieci uderzy\u0142y w XX-wieczn\u0105, nowoczesn\u0105 komunikacj\u0119 miejsk\u0105 opart\u0105 na w\u0105skotorowych kolejkach dojazdowych, tramwajach elektrycznych i samochodach. Pewnie dlatego prasa nazwa\u0142a \u201ekl\u0119sk\u0105\u201d to, co dawniej bywa\u0142o \u201ewyborn\u0105 sann\u0105\u201d.<\/p>\n
\u015arednia temperatura miesi\u0105ca wynios\u0142a na stacji oficjalnej (prowadzonej przez Towarzystwo Naukowe Warszawskie) -3,2\u00b0C, w autorskiej serii homogenicznej jeszcze ni\u017cej, bo -3,7\u00b0C. W tej\u017ce serii, tylko listopady lat 1774 i 1829 mia\u0142y nieco ni\u017csze warto\u015bci tego parametru. 18 listopada nad ranem temperatura spad\u0142a do -19,0\u00b0C, a trzeba mie\u0107 na uwadze, \u017ce by\u0142o to na stacji \u015br\u00f3dmiejskiej; poza miastem \u2013 na przyk\u0142ad w rejonie Ok\u0119cia \u2013 mr\u00f3z by\u0142 zapewne silniejszy. To do dzi\u015b niepobity rekord listopadowego mrozu. Ca\u0142odobowy mr\u00f3z trwa\u0142 prawie bez przerwy od 31 pa\u017adziernika do 20 listopada.<\/p>\n
Jak donosi\u0142a \u201eGazeta Rolnicza\u201d: \u201eD\u0142ugi okres mroz\u00f3w, trwaj\u0105cych w Polsce bez przerwy od 31-ego pa\u017adziernika do 20 listopada r. b. stanowi zjawisko klimatyczne istotnie niezwyk\u0142e pod wzgl\u0119dem czasu i si\u0142y swego pojawienia si\u0119, oraz d\u0142ugo\u015bci trwania. Temperatura podobnie niska, jak\u0105 w dniu 19 listopada obserwowano w Polsce (Piast\u00f3w pod Radomiem -31,5\u00b0C) nie by\u0142a w og\u00f3le dot\u0105d notowana w Polsce w ci\u0105gu listopada. Od pocz\u0105tku istnienia dok\u0142adnych spostrze\u017ce\u0144, t. j. od r. 1779, nie obserwowano w Warszawie ni\u017cej -17,3\u00b0 w listopadzie.\u201d<\/em><\/p>\n \u015anieg sypa\u0142 (z przerwami) od 3 do 16 listopada; najobficiej w ostatnich pi\u0119ciu dniach tego\u017c okresu. Pokrywa \u015bnie\u017cna osi\u0105gn\u0119\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 grubo\u015b\u0107 17 i 21-ego, co najmniej 46 cm. \u015anieg pokry\u0142 miasto ju\u017c na pocz\u0105tku miesi\u0105ca: \u201e\u015awi\u0119to umar\u0142ych. Wczesny ca\u0142un \u015bnie\u017cny pokry\u0142 ziemie cmentarne w tegoroczne dni umar\u0142ych. Biel zimowa pokry\u0142a z\u0142ote li\u015bcie klon\u00f3w i kasztan\u00f3w i purpur\u0119 d\u0119b\u00f3w. Nada\u0142o to cmentarzom naszym wygl\u0105d przedziwny i niezwyk\u0142y\u201d. <\/em><\/p>\n Ale to by\u0142 tylko pocz\u0105tek. Silna zamie\u0107 uderzy\u0142a na miasto 11-ego, od razu utrudniaj\u0105c komunikacj\u0119; w zwi\u0105zku ze zmniejszeniem dostaw opa\u0142u, nast\u0105pi\u0142 wzrost jego cen w handlu prywatnym (ostro pi\u0119tnowany przez obserwator\u00f3w). Jak pisano, na przedmie\u015bciach miasta mieszka\u0144cy \u0142amali drewniane parkany i ga\u0142\u0119zie drzew, aby mie\u0107 czym pali\u0107 w piecach (9\/10 mr\u00f3z w nocy by\u0142 dwucyfrowy). Potem by\u0142o jeszcze gorzej.<\/p>\n \u201eRozsro\u017cy\u0142a si\u0119 wczoraj [16\/11] niezwykle gwa\u0142towna zamie\u0107 \u015bnie\u017cna nad miastem naszem, a jak wie\u015bci dochodz\u0105 i nad okolic\u0105 w do\u015b\u0107 znacznym promieniu. Przez noc z soboty na niedziel\u0119 ulice pokry\u0142a gruba warstwa \u015bniegu, a cho\u0107 w rannych godzinach str\u00f3\u017ce uprz\u0105tn\u0119li j\u0105 z du\u017cym nak\u0142adem mozo\u0142u, tworz\u0105c olbrzymie kopce po obu stronach jezdni, \u015bnieg pada\u0142 nieustannie i w wysokim stopniu utrudnia\u0142 komunikacj\u0119. Publiczno\u015b\u0107 piesza brn\u0119\u0142a w \u015bniegu nieraz prawie po kolana. Pojazdy ko\u0142owe posuwa\u0142y si\u0119 z trudem. Sanna by\u0142a r\u00f3wnie\u017c utrudniona, gdy\u017c p\u0142ozy zarywa\u0142y si\u0119 w \u015bniegu. Tramwaje kr\u0105\u017cy\u0142y z du\u017cemi przerwami i po kilkakro\u0107 na r\u00f3\u017cnych odst\u0119pach komunikacja by\u0142a przerwana. Dla oczyszczania tor\u00f3w wys\u0142ano specjalne wagony z p\u0142ugami do odgarniania \u015bniegu. Do\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 do tego wichura, wskutek czego ruch na ulicach zmala\u0142 do konieczno\u015bci. (\u2026).<\/em><\/p>\n Na kolejkach w\u0105skotorowych ruch poci\u0105g\u00f3w oko\u0142o po\u0142udnia usta\u0142 zupe\u0142nie. Na linji gr\u00f3jeckiej wys\u0142any rano z Warszawy poci\u0105g utkn\u0105\u0142 w drodze w\u015br\u00f3d zasp \u015bnie\u017cnych, wskutek czego o uruchomieniu dalszych poci\u0105g\u00f3w nie mog\u0142o by\u0107 mowy. Na linji Wilanowskiej poci\u0105gi kursowa\u0142y z wielkim trudem do po\u0142udnia, wreszcie utkn\u0119\u0142y w zwa\u0142ach \u015bnie\u017cnych; na linji Jab\u0142onowskiej nie zdo\u0142ano utrzyma\u0107 komunikacji kolejowej, cz\u0119\u015bciowo natomiast, z wielkiemi wyj\u0105tkami, kursowa\u0142y poci\u0105gi do Otwocka. (\u2026). Na kolejach normalnych \u015bnie\u017cyca r\u00f3wnie\u017c utrudni\u0142a komunikacj\u0119. Wiele poci\u0105g\u00f3w przyby\u0142o do Warszawy ze znacznem op\u00f3\u017anieniem, np. poci\u0105g pozna\u0144ski przyby\u0142 wczoraj, zamiast rano, dopiero wieczorem, inne sp\u00f3\u017ania\u0142y si\u0119 o kilka godzin z powodu zatrzymywania w drodze przed zwa\u0142ami \u015bnie\u017cnemi, kt\u00f3re zatarasowa\u0142y tor, a kt\u00f3re wypad\u0142o usuwa\u0107 przy pomocy wezwanych z s\u0105siednich wsi ludzi, lub przy pomocy wojska (jak np. w obr\u0119bie dyrekcji \u0142\u00f3dzkiej).\u201d<\/em><\/p>\n Trudno\u015bci transportowe, a co za tym idzie – przerwy w dostawach, da\u0142y asumpt do spekulacyjnych podwy\u017cek cen \u017cywno\u015bci na targowiskach, np. za kwart\u0119 mleka \u017c\u0105dano 6-8 marek polskich zamiast dotychczasowych trzech. Prasa ostro pi\u0119tnowa\u0142a t\u0119 \u2013 jak j\u0105 okre\u015blano \u2013 \u201eorgj\u0119 wyzysku\u201d.<\/p>\n W dniach 23-25 listopada zorganizowano w mie\u015bcie zbi\u00f3rk\u0119 odzie\u017cy dla wojska walcz\u0105cego na wschodzie. Z tej okazji sam Stefan \u017beromski og\u0142osi\u0142 p\u0142omienne wezwanie:<\/p>\n \u201e\u015anieg g\u0142\u0119bokiemi zaspami pokrywa ulice miast i zadyma wioski przyziemne. Mr\u00f3z srogi \u015bciska. (\u2026). S\u0105 w tej stolicy ludzie, wyczekuj\u0105cy na chleb, mleko i w\u0119giel w niesko\u0144czonych kolumnach, i s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy tam nie czekaj\u0105, gdy\u017c posiadaj\u0105 wszystko. \u015awiat Polski wyzwolonej rozpada si\u0119 na dwa od\u0142amy \u2013 na n\u0119dzarzy i bogacz\u00f3w. (\u2026).To jest istota tej dziedziny, o kt\u00f3r\u0105 walczy na froncie bohaterski \u017co\u0142nierz bez but\u00f3w, \u015bpi\u0105c g\u0142uch\u0105 noc\u0105 w okopie ze skostnia\u0142emi nogami i z dreszczem, przejmuj\u0105cym do szpiku ko\u015bci, (\u2026). Skaut polski m\u0142odzieniec, w kt\u00f3rego nieska\u017conem sercu zamkni\u0119ta jest Polska przysz\u0142a, istotna, wywalczona przez bohater\u00f3w i wy\u015bpiewana przez poet\u00f3w, przyjdzie w poselstwie od \u017co\u0142nierzy do drzwi obywateli \u2013 po ciep\u0142\u0105 odzie\u017c. W progu n\u0119dzarzy nic, pewnie, nie u\u017cebrze, z izb inteligencji zawodowej wyniesie przedostatni\u0105 koszul\u0119. To te\u017c niech ten pose\u0142 od skostnia\u0142ych \u017co\u0142nierzy w zimnem polu ko\u0142ace do drzwi bogacz\u00f3w, niech w nie wali, jak gro\u017any, pozywaj\u0105cy zwiastun, niech nie b\u0142aga, lecz \u017c\u0105da, niech patrzy z groz\u0105 w zimne oczy i niech tem spojrzeniem si\u0119ga do kamiennego serca\u201d<\/em>.<\/p>\n Jednak w przeciwie\u0144stwie do zimy 1829\/1830, w sezonie 1919\/1920 mro\u017any i \u015bnie\u017cny listopad nie oznacza\u0142 d\u0142ugiej, ostrej zimy. Odwil\u017c rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 20 listopada, wielka zima ju\u017c nie powr\u00f3ci\u0142a, mrozu i \u015bniegu mia\u0142o by\u0107 ju\u017c niewiele. Ale ocieplenie te\u017c oznacza\u0142o k\u0142opoty, do pot\u0119\u017cnego b\u0142ota z topniej\u0105cych zasp dok\u0142ada\u0142 si\u0119 rz\u0119sisty deszcz. Jak informowano, 24 listopada spadaj\u0105ce z dach\u00f3w zwa\u0142y \u015bniegu tak bardzo utrudnia\u0142y dotarcie na miejsce pojazdom wysy\u0142anym w celu odbioru ubra\u0144 zbieranych dla \u017co\u0142nierzy, \u017ce \u201enie mog\u0142y nale\u017cycie wype\u0142ni\u0107 swego zadania\u201d<\/em>.<\/p>\n Tak bardzo trudny czas prze\u017cywa\u0142a Warszawa w pierwsz\u0105 rocznic\u0119 odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci. G\u0142\u00f3wne jej obchody (poch\u00f3d w centrum miasta, przystrojenie dom\u00f3w flagami narodowymi) odby\u0142y si\u0119 nie 11-ego (jak m\u00f3g\u0142by s\u0105dzi\u0107 dzisiejszy czytelnik), lecz 9-ego listopada (w tym dniu w 1918 roku rozpocz\u0119to rozbrajanie \u017co\u0142nierzy niemieckich w stolicy). Dzie\u0144 11 listopada (w kt\u00f3rym w 1918 roku do stolicy powr\u00f3ci\u0142 J\u00f3zef Pi\u0142sudski) ustalono jako \u015bwi\u0119to niepodleg\u0142o\u015bci znacznie p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n VarsoviaKlimat.pl<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a prasowe: Kurjer Warszawski, Gazeta Rolnicza.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mija 100 lat od gwa\u0142townego ataku zimy, na kt\u00f3ry Warszawa zupe\u0142nie nie by\u0142a przygotowana. Por\u00f3wnywalnie obfite \u015bniegi (pokrywa osi\u0105ga\u0142a p\u00f3\u0142 metra, zaspy jeszcze wy\u017cej), spad\u0142y poprzednio w listopadzie w roku\u2026 1850. W rzeczy samej, by\u0142 to jeden z pierwszych przypadk\u00f3w gdy zamieci uderzy\u0142y w XX-wieczn\u0105, nowoczesn\u0105 komunikacj\u0119 miejsk\u0105 opart\u0105 na w\u0105skotorowych kolejkach dojazdowych, tramwajach elektrycznych […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true},"categories":[13],"tags":[],"class_list":["post-257","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pogoda-historyczna"],"jetpack_publicize_connections":[],"yoast_head":"\n