W \u201eGazecie Wyborczej\u201d (dodatku \u201eTygodnik Warszawa\u201d z 5 listopada 2021) ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 J. Che\u0142mi\u0144skiego pt. \u201eJaka pogodowa katastrofa czeka Warszaw\u0119\u201d. Wszyscy s\u0142yszymy \u017ce klimat si\u0119 ociepla, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas wierzy \u017ce to prawda, i znaczna cz\u0119\u015b\u0107 z nas zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce w skali globalnej proces ten stanowi zagro\u017cenie. Publicystyka na te tematy jest wskazana, gdy\u017c aby temu zagro\u017ceniu przeciwdzia\u0142a\u0107, nale\u017cy m.in. ogranicza\u0107 emisje gaz\u00f3w cieplarnianych, a do tego trzeba przekonywa\u0107.<\/p>\n
Jednak tematem szczeg\u00f3lnym jest analiza tego procesu w mikroskali Polski. Aby u\u015bwiadamia\u0107 Polakom zwi\u0105zane z ociepleniem zagro\u017cenia, moim zdaniem nale\u017cy to czyni\u0107 odpowiedzialnie i obiektywnie, we w\u0142a\u015bciwym tonie. Nadmiernie alarmistyczny, wr\u0119cz histeryczny wyd\u017cwi\u0119k licznych artyku\u0142\u00f3w i wypowiedzi medialnych, w dodatku zawieraj\u0105cych tendencyjnie dobrane lub zafa\u0142szowane informacje mog\u0105 przynie\u015b\u0107 wi\u0119cej szkody ni\u017c po\u017cytku, gdy\u017c odbiorcy takiej propagandy mog\u0105 doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce nieprawdziwe s\u0105 tak\u017ce zasadne argumenty ostrzegaj\u0105ce przed zagro\u017ceniami.<\/p>\n
Na naszym warszawskim podw\u00f3rku, przyk\u0142adem tego niew\u0142a\u015bciwego alarmowania i straszenia jest wspomniany artyku\u0142. Autor pisze nast\u0119puj\u0105co: \u201eMiasto z czasem [w perspektywie po\u0142owy XXI wieku] stawa\u0107 si\u0119 b\u0119dzie miejscem coraz gro\u017aniejszym dla zdrowia. Powodem s\u0105 tzw. wyspy ciep\u0142a.\u201d Autor straszy wzrostem \u015bmiertelno\u015bci nawet o ponad 225% i zgon\u00f3w z powodu chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia o ponad 252%, spowodowanych niezno\u015bnymi upa\u0142ami. Kolejne zagro\u017cenie: \u201eWraz ze zmian\u0105 klimatu przyb\u0119dzie paso\u017cyt\u00f3w. Kleszcze przez ca\u0142y rok b\u0119d\u0105 nas w parkach i lasach stolicy zara\u017ca\u0107 nas bakteriami i wirusami, kt\u00f3re s\u0105 przyczyn\u0105 licznych chor\u00f3b\u201d. Dodatkowo, niskie stany wody wi\u015blanej oraz zmniejszaj\u0105ca si\u0119 liczba dni z opadem b\u0119d\u0105 pog\u0142\u0119bia\u0107 deficyt wody w \u015brodowisku, a nawalne opady b\u0119d\u0105 sp\u0142ywa\u0107, zamiast wsi\u0105ka\u0107 w ziemi\u0119. Wed\u0142ug autora, to s\u0105 g\u0142\u00f3wne zagro\u017cenia. Brzmi to dla warszawiak\u00f3w nader przera\u017caj\u0105co.<\/p>\n
Czy rzeczywi\u015bcie perspektywy naszego miasta w najbli\u017cszym p\u00f3\u0142wieczu s\u0105 a\u017c tak apokaliptyczne? Rozpatrzmy po kolei fakty i liczby kt\u00f3re autor podaje dla uzasadnienia swoich z\u0142owieszczych zapowiedzi. G\u0142\u00f3wnym zagro\u017ceniem maj\u0105 by\u0107 straszliwe upa\u0142y.<\/p>\n
Cytat nr 1: \u201eW roku mieli\u015bmy \u015brednio [do niedawna] oko\u0142o 40 dni gor\u0105cych (\u015brednia dobowa temperatura powy\u017cej 25 st. C).\u201d Autor nie zrozumia\u0142 podstawowego wska\u017anika, kt\u00f3ry w dodatku zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony w tek\u015bcie. Liczba \u201eoko\u0142o 40 dni gor\u0105cych\u201d dotyczy dni z temperatur\u0105 maksymaln\u0105 dobow\u0105<\/strong> 25 stopni i powy\u017cej. Takie s\u0105 okre\u015blane w polskiej klimatologii jako \u201egor\u0105ce\u201d. I faktycznie takich w\u0142a\u015bnie dni, historycznie patrz\u0105c, bywa\u0142o w Warszawie oko\u0142o 30-40. Je\u015bli spojrzymy na dni ze \u015bredni\u0105 (ca\u0142o)dobow\u0105 od tego\u017c progu, to mamy ich w Warszawie (w u\u015brednieniu) bardzo niewiele. Przyk\u0142adowo, podczas nader gor\u0105cych miesi\u0119cy lata 2021 roku, czyli czerwca i lipca, by\u0142o ich w stolicy tylko 6. W sierpniu nie by\u0142o \u017cadnego. \u015arednio latem bywaj\u0105 2-3 takie dni. W warunkach warszawskich, aby \u015brednia ca\u0142odobowa mog\u0142a osi\u0105gn\u0105\u0107 wymieniony przez autora artyku\u0142u pr\u00f3g, dobowa temperatura maksymalna musi si\u0119 bardzo zbli\u017cy\u0107 do 30 stopni, a w zasadzie – przekroczy\u0107 ten poziom. Nie chc\u0119 zak\u0142ada\u0107 \u017ce autor m\u00f3g\u0142 dopu\u015bci\u0107 si\u0119 celowej manipulacji, bo \u201enajwy\u017csza dobowa temperatura 25 stopni\u201d brzmi ma\u0142o dramatycznie. Przecie\u017c 25 stopni Celsjusza to po\u017c\u0105dana letnia temperatura dla wielu z nas, \u017caden okropny upa\u0142.<\/p>\n Cytat nr 2: \u201ePatrz\u0105c na ostatnie czasy, trudno jednak uwierzy\u0107 w statystyki dotycz\u0105ce zimy, opisuj\u0105ce tradycyjny \u2013 kiedy\u015b \u2013 klimat Warszawy: \u015bnieg zalega\u0142 w stolicy od 50 do 60 dni w roku (dwa miesi\u0105ce!), a 33 dni w roku by\u0142y mro\u017ane, czyli z temperatur\u0105 poni\u017cej 0 st. C. Dzi\u015b o sportach zimowych w mie\u015bcie mo\u017cemy powoli zapomina\u0107.\u201d To prawda, \u017ce historycznie (druga po\u0142owa XX wieku) \u015bnieg zalega\u0142 (minimum 1 cm) na ziemi \u015brednio przez oko\u0142o 50 do 60 dni. Jednak autor nie wspomnia\u0142, jakie s\u0105 najnowsze dane dla tego parametru. Ot\u00f3\u017c, wed\u0142ug moich oblicze\u0144, w dekadzie 2001-2010 by\u0142o takich dni \u015brednio\u2026 58. Dopiero w dekadzie 2011-2020 ich \u015brednia liczba spad\u0142a do 44, na co silny wp\u0142yw mia\u0142a zdumiewaj\u0105ca \u201ezima\u201d 2019\/20, w kt\u00f3rej tylko jeden dzie\u0144 mia\u0142 pe\u0142n\u0105 pokryw\u0119 \u015bnie\u017cn\u0105. Jednak w zimie nie tak znowu odleg\u0142ej w czasie, czyli w sezonie 2016\/17, takich dni by\u0142o 60. Czy pseudo-zima 2019\/20 oznacza\u0142a koniec dni ze \u015bniegiem w Warszawie? Bynajmniej. W sezonie nast\u0119pnym \u2013 2020\/21 \u2013 dni z pokryw\u0105 \u015bnie\u017cn\u0105 by\u0142o 36. Nie ma na razie podstaw, by prorokowa\u0107 koniec sport\u00f3w zimowych na Mazowszu, a zimy z kategorii bardzo \u015bnie\u017cnych b\u0119d\u0105 si\u0119 zdarza\u0142y, cho\u0107by z powodu rosn\u0105cych zim\u0105 sum opadowych.<\/p>\n A co si\u0119 tyczy liczby dni mro\u017anych: nale\u017cy doprecyzowa\u0107, \u017ce autor mia\u0142 na my\u015bli dni z najwy\u017csz\u0105 temperatur\u0105 poni\u017cej zera, czyli z ca\u0142odobowym mrozem. Ot\u00f3\u017c, przez ca\u0142y wiek XX ten parametr faktycznie waha\u0142 si\u0119 od 30 do 40 (z wyj\u0105tkiem mro\u017aniejszej dekady 1961-70, gdy by\u0142o ich 51). W dekadzie 2001-2010 wynosi\u0142\u2026 37. Dopiero w dekadzie 2011-2020 ten parametr wyra\u017anie spad\u0142, do 28 \u2013 ale czy to tak wielka r\u00f3\u017cnica wobec 33 (okre\u015blonych przez autora jako \u201etradycyjne\u201d)? Raczej nie, czy\u017cby to dlatego autor powo\u0142a\u0142 si\u0119 na tylko na wielko\u015b\u0107 historyczn\u0105? I znowu: wielki wp\u0142yw na ten spadek mia\u0142a jedna jedyna zima, ta z sezonu 2019\/20, gdy by\u0142 tylko jeden dzie\u0144 mro\u017any. Nale\u017cy wi\u0119c poczeka\u0107 kilka lat z og\u0142aszaniem ko\u0144ca zimy, aby przekona\u0107 si\u0119, czy ten trend spadku liczby dni mro\u017anych jest trwa\u0142y. A poza tym, kolejny sezon (2020\/21) mia\u0142 26 dni mro\u017anych. Warszawskim dzieciom (i doros\u0142ym) sanki jeszcze b\u0119d\u0105 si\u0119 przydawa\u0142y.<\/p>\n Cytat nr 3: \u201eA to dopiero pocz\u0105tek. (\u2026) w latach 2041-70 maksymalne temperatury w mie\u015bcie mog\u0105 si\u0119gn\u0105\u0107 ok. 43 st. C, temperatury w przedziale 30-35 st. C odczuwa\u0107 b\u0119dziemy przez ok. 22-23 dni w roku, a do 4 dni w roku wyst\u0119powa\u0107 b\u0119d\u0105 fale upa\u0142\u00f3w o temperaturze 35-40 st. C. (\u2026) Spowoduje to wzrost \u015bmiertelno\u015bci nawet o ponad 225 proc. i zgon\u00f3w z powodu chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia o ponad 252 proc..\u201d Cytat ten stanowi dobr\u0105 ilustracj\u0119 metod stosowanych przez niekt\u00f3rych publicyst\u00f3w alarmuj\u0105cych o niebezpiecze\u0144stwie ocieplenia klimatycznego, kt\u00f3rych celem jest wstrz\u0105\u015bni\u0119cie czytelnikami i przestraszenie ich, a nie \u2013 rzetelne informowanie. Jedn\u0105 z tych metod jest ukazywanie negatywnych skutk\u00f3w ocieplenia za pomoc\u0105 liczb pozbawionych kontekstu. Powiedzmy sobie co\u015b o tych pomini\u0119tych kontekstach. Ot\u00f3\u017c, oko\u0142o 98% ludno\u015bci \u015bwiata \u017cyje w klimatach cieplejszych od polskiego. Nie bez powodu. Wed\u0142ug kryterium oddzia\u0142ywania na ludzki organizm nasz klimat jest ch\u0142odny, a nie ciep\u0142y, i ch\u0142odnym jeszcze d\u0142ugo pozostanie. Je\u015bli m\u00f3wi si\u0119 o wzro\u015bcie liczby zgon\u00f3w spowodowanych upa\u0142ami, to nale\u017ca\u0142oby te\u017c okre\u015bli\u0107 o ile mo\u017ce spa\u015b\u0107 liczba zgon\u00f3w spowodowanych wych\u0142odzeniem organizmu podczas mroz\u00f3w. Temperatury wewn\u0105trz naszego miasta mog\u0105 si\u0119ga\u0107 43 stopni w wyniku post\u0119p\u00f3w ocieplenia, jednak warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ju\u017c mieli\u015bmy w ostatnich latach dni, gdy si\u0119ga\u0142y 39, prawie 40 stopni. Zdarza\u0142o si\u0119 to zreszt\u0105 tak\u017ce dawniej, nawet w XIX wieku. Tak czy inaczej, tak wysokie temperatury b\u0119d\u0105 si\u0119 pojawia\u0107 na bardzo kr\u00f3tko w Warszawie.<\/p>\n Badania naukowe wskazuj\u0105, \u017ce dla zdrowia gro\u017aniejsze s\u0105 upa\u0142y s\u0142absze, ale d\u0142ugotrwa\u0142e, ni\u017c te bardziej ekstremalne ale kr\u00f3tkotrwa\u0142e. Zarysowana jest perspektywa 22-23 dni upalnych (30\u00b0C+) w roku. Czy to bardzo du\u017co? Jak to zwykle bywa, to rzecz wzgl\u0119dna. Zostawmy w spokoju strefy r\u00f3wnikow\u0105 i zwrotnikow\u0105, w kt\u00f3rych \u201ejako\u015b\u201d \u017cyj\u0105 miliardy ludzi. Por\u00f3wnajmy Warszaw\u0119 do kilku miast, kt\u00f3rych z tropikami nie kojarzymy. W roku 2021, w kt\u00f3rym \u2013 jak wspomnia\u0142em \u2013 mieli\u015bmy dwa nader gor\u0105ce miesi\u0105ce, Warszawa odnotowa\u0142a 12 dni upalnych. To niew\u0105tpliwie du\u017co, jednak tylko w stosunku do tradycyjnej, bardzo skromnej warszawskiej normy, kt\u00f3ra historycznie waha\u0142a si\u0119 od 4 do 8. Ale 12 to przecie\u017c tylko nieco ponad 3% dni ca\u0142ego roku. A ile dni upalnych mia\u0142a w 2021 roku stolica USA, Waszyngton DC? 74. Powie kto\u015b: stolica USA le\u017cy w strefie podzwrotnikowej (na szeroko\u015bci geograficznej Aten). A wi\u0119c przenie\u015bmy si\u0119 na p\u00f3\u0142noc, du\u017co bli\u017cej nas, do stolicy Serbii \u2013 Belgradu. Tam dni upalnych by\u0142o 61 (najwi\u0119kszy upa\u0142 si\u0119gn\u0105\u0142 40 stopni). To prawda, \u017ce Belgrad (45\u00b0N) te\u017c jest po\u0142o\u017cony sporo na po\u0142udnie od Warszawy. Co si\u0119 wi\u0119c dzia\u0142o w strefie kontynentalnej na wsch\u00f3d od nas? Uralsk, miasto w p\u00f3\u0142nocno-zachodnim Kazachstanie, le\u017cy na szeroko\u015bci geograficznej Kielc. W tym roku by\u0142o tam \u2013 to nie pomy\u0142ka! – 95 dni upalnych, z czego 9 z Tmax r\u00f3wn\u0105 40 stopniom b\u0105d\u017a ode\u0144 wy\u017csz\u0105. A nieco na p\u00f3\u0142noc od Kazachstanu – na przyk\u0142ad w rosyjskim Orenburgu – by\u0142o tylko niewiele \u201ech\u0142odniej\u201d. Powie kto\u015b, \u017ce nie ma tu por\u00f3wnania z Warszaw\u0105, bo Uralsk le\u017cy w strefie step\u00f3w. To prawda, ale u nas m\u00f3wi si\u0119 przecie\u017c (i nie bez powodu) o gro\u017abie stepowienia nizinnej Polski; jednak podaj\u0119 t\u0119 informacj\u0119 aby unaoczni\u0107, jak bardzo daleko nam do stania si\u0119 prawdziwym, wypalonym s\u0142o\u0144cem stepem (trzeba te\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w ostatnim okresie wzrastaj\u0105 w regionie warszawskim sumy opadowe, co jednak przeciwdzia\u0142a gwa\u0142townemu nasileniu procesu wysuszania). A tak\u017ce by ukaza\u0107, jak wzgl\u0119dne jest zapowiadane nam \u201epiek\u0142o\u201d w por\u00f3wnaniu do tego, co ju\u017c prze\u017cywaj\u0105 ludzie na wielkich obszarach \u015bwiata \u2013 tak\u017ce na naszej szeroko\u015bci geograficznej. I jako\u015b sobie z tym radz\u0105. Przynajmniej na razie. A przecie\u017c do tych warunk\u00f3w nie mo\u017cna nawet przyr\u00f3wna\u0107, tego, co autor nam zapowiada na okres 2041-2070.<\/p>\n Upa\u0142 (30\u00b0C+), kt\u00f3rym tak bardzo jeste\u015bmy straszeni, zawsze by\u0142, pozostaje i jeszcze przez wiele lat pozostanie w Warszawie klimatycznym marginesem (cho\u0107 coraz bardziej zauwa\u017calnym). Poza tym, Warszawa ju\u017c jest w pewnym stopniu zabezpieczona przed zagro\u017ceniami zwi\u0105zanymi z wysokimi temperaturami; klimatyzacja w sklepach sieciowych, wielu restauracjach i galeriach handlowych to ju\u017c w\u0142a\u015bciwie standard. Wskazane by\u0142oby teraz instalowanie jej w szpitalach. No i co\u015b, o czym cz\u0119\u015b\u0107 publiczno\u015bci by\u0107 mo\u017ce nie chce s\u0142ucha\u0107, a mianowicie pewne zmiany w stylu \u017cycia warszawiak\u00f3w. Red. Che\u0142mi\u0144ski ma racj\u0119 twierdz\u0105c, \u017ce do po\u0142owy stulecia nast\u0105pi w stolicy znaczny wzrost \u015bmiertelno\u015bci z powodu chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, atoli otwartym pozostaje pytanie (kt\u00f3rego autor nie zadaje), jaki procent tego wzrostu b\u0119dzie z przyczyny naturalnej, czyli coraz szybszego starzenia si\u0119 polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Zmiany stylu \u017cycia wielu ludzi nie lubi, a \u2013 przyk\u0142adowo – trzeba b\u0119dzie przyzwyczaja\u0107 starszych warszawiak\u00f3w do zachowywania ostro\u017cno\u015bci podczas wysokich temperatur (unikania spacerowania w pe\u0142nym s\u0142o\u0144cu, zw\u0142aszcza z odkrytymi g\u0142owami), pogodzi\u0107 si\u0119 z klimatyzacj\u0105, kt\u00f3ra ci\u0105gle wielu Polak\u00f3w irytuje, zrezygnowa\u0107 z wylegiwania si\u0119 latem ca\u0142ymi godzinami w pe\u0142nym s\u0142o\u0144cu, pogodzi\u0107 z pewnymi ograniczeniami w myciu samochod\u00f3w, podlewaniu ogr\u00f3dk\u00f3w czy wst\u0119pie do las\u00f3w. Jednak ta tematyka rzadko si\u0119 pojawia w alarmistycznych komentarzach o ociepleniu.<\/p>\n Czy rzeczywi\u015bcie ju\u017c, zaraz czeka Warszaw\u0119 \u201epogodowa katastrofa\u201d? Uczciwie by\u0142oby informowa\u0107, \u017ce zw\u0142aszcza w kr\u00f3tkim i \u015brednim terminie (kilkunastu-kilkudziesi\u0119ciu lat) ocieplenie klimatyczne przyniesie spo\u0142ecze\u0144stwu nie tylko k\u0142opoty, lecz tak\u017ce pewne korzy\u015bci. Cho\u0107by ni\u017csze rachunki za ogrzewanie, d\u0142u\u017cszy sezon budowlany, bezpieczniejsze jazdy po drogach i spacerowanie po chodnikach, oszcz\u0119dno\u015bci miasta na od\u015bnie\u017caniu, soleniu jezdni (w tym drugim przypadku z ewidentn\u0105 korzy\u015bci\u0105 dla \u015brodowiska). Niesie tak\u017ce realne zagro\u017cenia; moim zdaniem, najpowa\u017cniejszym z nich jest stopniowo narastaj\u0105cy deficyt wody i wilgoci w \u015brodowisku. Sprawy te b\u0119d\u0105 omawiane na portalu VarsoviaKlimat.pl. Jednak, jako si\u0119 rzek\u0142o, w dziele ostrzegania spo\u0142ecze\u0144stwa przed zmian\u0105 klimatu wyolbrzymianie zagro\u017ce\u0144 i nadmierne straszenie mog\u0105 by\u0107 przeciwskuteczne; gdy minie kilka lat i og\u00f3\u0142 warszawiak\u00f3w przekona si\u0119, \u017ce ludzie nie padaj\u0105 masowo na ulicach ra\u017ceni s\u0142o\u0144cem, to zaniknie ich wiara w uzasadnione ostrze\u017cenia. Efekt mo\u017ce by\u0107 podobny jak w przypadku \u201einflacji\u201d alert\u00f3w pogodowych, rozsy\u0142anych sms-ami niekiedy bez nale\u017cytego uzasadnienia przez Rz\u0105dowe Centrum Bezpiecze\u0144stwa. Przekonawszy si\u0119 wielokrotnie \u017ce zapowiadane zagro\u017cenia nie nast\u0105pi\u0142y, odbiorcy przyzwyczajaj\u0105 si\u0119 do cz\u0119stych ostrze\u017ce\u0144 i przestan\u0105 traktowa\u0107 powa\u017cnie te alerty, kt\u00f3re maj\u0105 rzeczywiste podstawy.<\/p>\n VarsoviaKlimat.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W \u201eGazecie Wyborczej\u201d (dodatku \u201eTygodnik Warszawa\u201d z 5 listopada 2021) ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 J. Che\u0142mi\u0144skiego pt. \u201eJaka pogodowa katastrofa czeka Warszaw\u0119\u201d. Wszyscy s\u0142yszymy \u017ce klimat si\u0119 ociepla, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas wierzy \u017ce to prawda, i znaczna cz\u0119\u015b\u0107 z nas zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce w skali globalnej proces ten stanowi zagro\u017cenie. Publicystyka na te tematy jest […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":629,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-687","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polemiki-mity-polprawdy"],"jetpack_publicize_connections":[],"yoast_head":"\n