[26] Jesień 2025: Bardzo ciepła
Nie słychać, aby ktokolwiek u nas podkreślał że tegoroczna jesień była ciepła, a w rzeczy samej, bardzo ciepła. Zapewne na takie odczucie wpłynęło znaczne ochłodzenie w końcu września, niewyraźne „babie lato” w październiku (z temperaturami niesięgającymi 20-stu stopni) oraz krótki epizod zimowy w listopadzie (choć był mniej imponujący niż we wcześniejszych zapowiedziach medialnych). Nie od rzeczy będzie zauważyć, że dwie uprzednie jesienie (2023, 2024) są jeszcze cieplejsze od tegorocznej, a ludzie łatwo przyzwyczajają się do łagodniejszych warunków termicznych, szybko uznając je za coś normalnego. Jednak statystyka termiczna nie kłamie – tegoroczna jesień w moim historycznym rankingu najcieplejszych zajmuje bardzo wysoką, 10-tą pozycję. Cieplejsze są tylko jesienie z lat 2023, 2006, 2024, 2019, 2020, 1967, 2018, 1872, 1934. Tylko trzy z nich nie są z obecnego stulecia.
Średnia temperatura trzech miesięcy jesiennych (wg obliczenia własnego) wynosi 10,20°C dla stacji Warszawa-Okęcie. To wartość wyższa o 1,17 stopnia od średniej najnowszego (historycznie najcieplejszego) 30-letniego okresu referencyjnego 1991-2020. Najwyższą temperaturę jesieni odnotowano 21 września (30,8°C); to historycznie najpóźniejsza w sezonie „trzydziestka”. Najniższa przypadła 24 listopada (-3,9°C).
Poniższy wykres (1) ukazuje wzrostowy trend temperatury sezonu jesiennego od 1779 roku. Najcieplejsza jesień meteorologiczna w tym okresie przypada na rok 2023 (11,20°C), najzimniejsza – na 1805 (3,70°C). Trend wzrostowy ciepłoty jesiennej trwa (z wahaniami) od początków XIX stulecia; jego intensyfikacja ma swój początek w latach 1990-tych; od tej pory średnia temperatura jesieni (w przedziałach 10-letnich) wzrosła z ok. 8°C do ponad 10°C (wzrost nieco mniejszy niż dla sezonu letniego).
Wykres 1.
Dane bazowe: Zamek-Piwna-OA-SMW-TNW-PIM-PIHM-IMGW-IMGW/PIB. Seria homogeniczna. Opracowanie VarsoviaKlimat.pl.
Suma opadu atmosferycznego jesienią 2025 wynosi 118,0 mm wody i jest nieco mniejsza od normalnej (126,9 mm). Zdecydowanie najbardziej dżdżysty był październik. Dni z mierzalnym opadem było 42 (normalnie 36). Najwyższy opad dobowy wyniósł 24,3 mm (24 października). Odnotowałem jeden dzień z burzą (grzmotami), która wystąpiła nietypowo późno (30 października).
W dniach 23-24 listopada spadły 4 cm śniegu (pierwszego w tym sezonie), pokrywa na ziemi w wysokości 3 cm utrzymała się dwa dni.
Poniższy wykres (2) ukazuje średnie temperatury oraz opady atmosferyczne jesieni w kolejnych 30-letnich okresach referencyjnych od 1841 roku. Analizując wykres trzeba mieć na uwadze, że najważniejszym jego przekazem nie są konkretne wartości temperatury i opadu atmosferycznego, tylko ich ewolucja i wzajemna relacja. Mówiąc krótko i dobitnie: temperatura rośnie, a opad utrzymuje się (od końca XIX wieku, z wahaniami) na stabilnym poziomie. Co oznacza silniejsze parowanie i pogarszanie klimatycznego bilansu wodnego Mazowsza w sezonie jesiennym (wysuszanie środowiska, spadek poziomów wód powierzchniowych i podziemnych).
Wykres 2.
Dane bazowe: OA-SMW-TNW-PIM-PIHM-IMGW-IMGW/PIB. Seria homogeniczna. Opracowanie VarsoviaKlimat.pl.
Średnia wilgotność względna powietrza tegorocznej jesieni wynosi 82,3% i jest nieco niższa od przeciętnej (83,1%). Dni z niską wilgotnością (< 60%) nie było.
Średnie zachmurzenie nieba – 68% w Warszawie, minimalnie mniejsze od przeciętnego (69%). Ogólne usłonecznienie w całym sezonie (wg obliczenia własnego) wynosi 335,3 godzin, czyli 98% średniego wieloletniego i 38% możliwego.
Średnia prędkość wiatru (12,1 km/h) jest niższa od normalnej (13,2 km/h); słabym wiatrem wyróżnił się listopad (wyrównany rekord z roku 1958), najbardziej wietrzny był październik. Nie było wichur, co więcej, w rzeczy samej żaden dzień nie odznaczył się choćby mocno odczuwalnym wiatrem (jego średnia wartość dobowa ani razu nie osiągnęła 20 km/h).
Stan wody wiślanej (punkt pomiarowy Bulwary) przez niemal całą jesień pozostawał w strefie niskiej dolnej (średnia wartość 85 cm, 185 cm po zmianie rzędnej zera wodowskazu w dniu 1 listopada). Najwyższy stan wody odnotowałem 30 listopada (136 cm, czyli 236 cm), najniższy 2 września (4 cm, czyli 104 cm, co jest historycznym rekordem niskostanu rzeki).
Podsumowanie: tegoroczna jesień stanowi kontynuację ciągu ogólnie wysokich temperatur i jednoczesnego deficytu opadów w roku 2025.
VarsoviaKlimat.pl
*****
Obliczenia parametrów meteorologicznych dokonane przez autora i na jego odpowiedzialność na podstawie danych obserwacyjnych IMGW-PIB ze stacji meteorologicznej na lotnisku międzynarodowym Okęcie i innych źródeł (m. in. Ogimet/GSOD, Open-Meteo), a także obserwacji własnych.
