21 września 2025: Rekordowo późna „trzydziestka”!

21 września 2025 roku na stacji Okęcie odnotowano 30,8°C. Jest to najpóźniej dostrzeżona w sezonie oficjalna „trzydziestka” na stacji Okęcie. Wcześniejszy rekord należał do 17 września 1947 roku. Okres „okna” dla wysokich temperatur wydłuża się (31 marca 2024 po raz pierwszy zanotowano dzień gorący w marcu, z Tmax 25,3°C).

Jak ukazuje poniższa tabelka, dni upalne we wrześniu są (były?) skrajnie rzadkie. W ostatnich 94-ech latach pojawiły się tylko w 19-stu dniach na 2820 dni miesiąca (zakładam, że 30-tka już się nie pojawi w tym roku). Zwraca uwagę długa przerwa w okresie 1955-2007. W latach 2008-2023 dni upalne występowały we wrześniu co 3-4 lata. Od 2023 już corocznie.

VarsoviaKlimat.pl

Za nami dni z bardzo wysokim ciśnieniem atmosferycznym w stolicy. Przyczyną tego wzrostu była rozpoczęta 1 października dominacja silnego wyżu rosyjskiego nazwanego „Lioba”. Od 7 października panował on już nad Warszawą niepodzielnie, sprowadzając pogodę słoneczną a nawet całkowicie bezchmurną, zimne noce i umiarkowanie ciepłe dni. W sobotę 9 października ciśnienie osiągnęło maksimum na stacji Okęcie (1036,7 hPa na poziomie morza). To bardzo wysoka wartość (średnia dla tego miesiąca to 1017,6 hPa), jednak w przeszłości w październiku ciśnienie bywało jeszcze wyższe. Ostatnio w roku 2015 (1038,8 hPa), wcześniej w 2004 (1038,1), 1997 (1038,5), i tak dalej.

Najwyższe wartości ciśnienia powietrza w październiku w Warszawie wystąpiły w latach 1886 (dnia 29) i 1993 (19), (obie wartości 1043,1 hPa). W obu przypadkach niebo było pogodne lub bezchmurne, a w nocy wystąpiły przymrozki. Przyczyną takiej aury o tej porze roku jest wpływ wyżów wschodnich ściągających nad nasze miasto kontynentalne, suche masy powietrza.

VarsoviaKlimat.pl

Okęcie 1933-2025: Skrajne średnie dobowe temperatury stycznia

Styczeń ma 31 dni. Okres obserwacyjny tegoż miesiąca dla stacji Okęcie wynosi 91 lat. Jak wskazuje tabela najwyższych średnich temperatur dobowych stycznia, na lata XXI stulecia przypada 17 rekordów, czyli ponad połowa dni stycznia, choć lata obecnego stulecia (jest ich 25) stanowią tylko 27% przedmiotowego okresu obserwacji.

W klasyfikacji wartości rekordowo niskich, na wiek XXI przypada tylko 5, czyli 6%. Najnowsze dotyczą stycznia 2006 roku, podczas gdy z wartości przeciwnych (najwyższych), najnowsza przypada na rok bieżący, 2025.

VarsoviaKlimat.pl

W sobotę 30 marca 2024 roku termometr na oficjalnej warszawskiej stacji Okęcie wskazał maximum termiczne w wysokości 24,4°C. Tym samym został pokonany historyczny warszawski rekord z 21 marca 1974 roku (22,9°C) i to wyraźnie, bo o 1,5 stopnia. Padł także rekord ogólnopolski (nowy to 26,4°C zanotowane w Tarnowie).
Jednak nowy rekord przetrwał tylko jeden dzień, gdyż w niedzielę 31 marca na Okęciu zanotowano 25,3°C (inne stołeczne stacje oraz Legionowo osiągały do 25,9°C). Jest to pierwszy w dziejach obserwacji instrumentalnych formalnie gorący dzień w Warszawie w marcu.
Przyczyną tej aury był silny napływ masy powietrza podzwrotnikowego, aż znad Sahary. Warszawskie niebo było szare od pustynnego pyłu naniesionego przez tę adwekcję; zjawisko to bywa nazywane z hiszpańska „kalimą”. Zdarza się u nas coraz częściej.
W ostatnim czasie planowałem napisanie artykułu o warszawskich cieplnych rekordach termicznych najbardziej zagrożonych przez obecną zmianę klimatyczną, czyli przez ocieplenie klimatu. Rekord marcowy z 1974 roku zajmował na tej liście poczesne miejsce, jednak ocieplenie mnie wyprzedziło i jest on już nieaktualny. Trudno nadążyć za tym co się w klimacie dzieje od kilku lat; rekordy ciepła padają jeden po drugim niczym drzewa w Puszczy Białowieskiej.
Oto (wykres 1) najwyższe temperatury odnotowane w marcu w ostatnich 184 latach. Co widzimy? Dni ciepłe, sięgające lub lekko przekraczające 20 stopni, zdarzały się w marcu zawsze; pierwszy z nich w przedstawionej serii to 20,3°C z 1861 roku. Trzeba atoli mieć na uwadze, jaki był kontekst ich występowania.
Najwyższa wartość w przedstawionym okresie to 25,3°C z roku 2024, najniższa 4,8°C z 1964.

Wykres 1.

Dane bazowe: OA-SMW-TNW-PIM- PIHM-IMGW/PIB. Seria pierwotna. Opracowanie VarsoviaKlimat.pl.

Poniższy wykres (2) ukazuje, że w ostatnim okresie osiąganie/przekraczanie wartości 20 stopni w marcu staje się czymś normalnym. Czy jednak należy się temu dziwić, skoro 1 stycznia 2023 roku w stolicy było 18,9°C w cieniu? Wiele wskazuje na to, że 20 stopni będziemy mieć i w lutym, prędzej czy później.

Wykres 2.

Dane bazowe: OA-SMW-TNW-PIM-PIHM-IMGW-IMGW/PIB. Seria pierwotna. Opracowanie VarsoviaKlimat.pl.

Tak więc, moim zdaniem szczególnie zagrożonym pozostaje rekord ciepła dla lutego (18,3°C, to nie jest naturalne że rekord stycznia jest odeń wyższy), a także czerwca (35,4°C), października (28,0°C) i grudnia (15,4°C). Co nie znaczy, że i inne rekordy nie mogą zostać pokonane.

VarsoviaKlimat.pl

Marzec 2022 roku przyniósł szereg pogodowych rekordów i skrajności w naszym mieście. Na tyle wiele, że warto im poświęcić osobny artykuł. Sprawdźmy poszczególne parametry.

Temperatura powietrza
Średnia Tmax 9,2°C, średnia Tmin -2,0°C, co daje amplitudę 11,2 stopni. To rekordowo wysoka wartość dla marca dla okresu 1951-2022. Poprzedni rekord to 9,9 stopni z roku 1974.

Ciśnienie atmosferyczne
Średnie ciśnienie powietrza (zredukowane do poziomu morza) wynosi 1028,5 hPa, najwyższe dla marca w historycznej serii 1779-2022. Poprzedni rekord to 1026,4 hPa z roku 1953. Maksymalne ciśnienie zmierzone w marcu to 1046,1 hPa, czyli bardzo bliskie rekordowej wartości marcowej z roku 1852 (1047,9 hPa).

Wilgotność względna powietrza
Wartość średnia wilgotności miesiąca to 57,8%. Tak niskiej wartości nie ma w całym badanym okresie 1806-2021. Dotychczasowy rekord niskiej wilgotności marca to 62,2% z roku… 2020. Imponująca jest liczba dni suchych (z wilgotnością poniżej 60%), jest ich aż 20. Dotychczas najwięcej było we wspomnianym roku 2020, a mianowicie… 11.

Opad atmosferyczny
Całomiesięczna suma opadu (wody) to znikome 1,7 mm, co oznacza pobicie historycznego rekordu z roku 1825 (2,0 mm). Dni z mierzalnym opadem są 3, dotychczas nigdy nie obserwowano marca z liczbą mniejszą niż 4.

Zachmurzenie
Średnie pokrycie nieba chmurami wynosi tylko 38%, co oznacza wyrównanie rekordu z roku 1928. Liczba dni bezchmurnych/prawie bezchmurnych wynosi 16, tyle samo w obu rekordowych marcach. Jest to aż 41% liczby takich dni, jaka średnio przypada na Warszawę przez cały rok.

Usłonecznienie
Marzec tegoroczny ma (wg obliczenia) aż 214,6 godzin słonecznych; do pokonania rekordu z roku 1921 zabrakło tylko 3 godzin i 12 minut słońca.

Wiatr
Jego średnia prędkość wynosi 11,6 km/h. W okresie 1951-2022 nieco mniejsza w marcu była tylko w roku 2006 (11,3 km/h).

VarsoviaKlimat.pl

*****

(Obliczenia parametrów meteorologicznych dokonane przez autora na jego odpowiedzialność, na podstawie danych obserwacyjnych IMGW-PIB ze stacji meteorologicznej na lotnisku międzynarodowym Okęcie i innych źródeł, a także obserwacji własnych. Obliczone parametry mogą się różnić od wartości oficjalnie publikowanych przez IMGW-PIB).

Okęcie 1933-2025: Skrajne dobowe Tmax / Tmin marca

Na 31 dni marca, rekordy najwyższych Tmax z piętnastu dni przypadają na XXI stulecie, a najniższych – z pięciu dni (z czego trzy z marca 2013).

W klasyfikacji minimalnych wartości rekordowo niskich, w XXI wieku widać sześć (więcej niż w lutym), za to w kategorii rekordowo wysokich na obecne stulecie przypada aż 19.

VarsoviaKlimat.pl

Okęcie 1933-2025: Skrajne dobowe Tmax / Tmin lutego

Na 29 dni lutego, rekordy najwyższych Tmax z piętnastu dni przypadają na XXI stulecie, a najniższych – tylko z sześciu dni (z czego cztery z fali mrozu z lutego 2012).

W klasyfikacji minimalnych wartości rekordowo niskich, w XXI wieku widać tylko dwa (z roku 2012), za to w kategorii rekordowo wysokich na obecne stulecie przypada aż 20.

VarsoviaKlimat.pl

Okęcie 1933-2025: Skrajne dobowe Tśr / Tmax / Tmin maja

Udział obecnego stulecia w liczbie rekordowo ciepłych (wg średnich całodobowych) dni majowych wynosi 11, czyli mniej niż dla marca i kwietnia (odpowiednio 28 i 19 dni). Za to w klasyfikacji wartości rekordowo niskich, na wiek XXI nie przypada żaden dzień; najnowszy rekord zimna to 24 maja 1998 roku, ponad ćwierć wieku temu.

Udział obecnego stulecia w liczbie rekordowo ciepłych (wg dobowych temperatur maksymalnych) dni majowych wynosi 8 (ostatnio taki rekord pojawił się w roku 2018) czyli znacznie mniej niż dla miesięcy styczeń-luty-marzec (po 15 dni) oraz kwiecień (16).
W klasyfikacji wartości rekordowo niskich, na wiek XXI przypadają tylko 2 dni, z których jeden w roku bieżącym (2025), co dowodzi, że pomimo ocieplenia klimatu, sporadyczne rekordy zimna są ciągle możliwe.

Udział obecnego stulecia w liczbie rekordowo ciepłych (wg dobowych temperatur minimalnych) dni majowych wynosi 17 (styczeń 17, luty 20, marzec 19, kwiecień 18). Za to w klasyfikacji wartości rekordowo niskich, na wiek XXI nie przypada żaden dzień; najnowszy rekord zimna to 7 maja 1999 roku, z ubiegłego stulecia.

VarsoviaKlimat.pl

Okęcie 1933-2025: Skrajne dobowe Tmax / Tmin stycznia 

Na 31 dni stycznia, rekordy najwyższych Tmax z piętnastu dni przypadają na XXI stulecie, a najniższych – tylko z sześciu dni. Zupełnym fenomenem jest Tmax z 1 stycznia 2023; jest to historyczny rekord dla całej zimy (meteorologicznej), „otwierająca drogę” do napływu w przyszłości mas powietrza o charakterze niemal letnim w okresie najkrótszych dni z całego roku. Uprzedni rekord ciepła dla stycznia nie sięgał czternastu stopni.

W klasyfikacji minimalnych wartości rekordowo niskich, w XXI wieku wyróżnia się fala mrozu ze stycznia 2006 (trzy rekordy); poza tym tylko dwa dni przypadają na bieżące stulecie. Co innego wartości najwyższe: aż 17 przypada na XXI stulecie. Widzimy też, że osławione „mrozy 30-stopniowe” o których często się mówi w aspekcie „dawnych zim”, w rzeczywistości były w ostatnim (prawie) stuleciu zjawiskiem skrajnie rzadkim, zupełnie wyjątkowym. Dodajmy, że Tmin w noc sylwestrową 2023 roku nie różni się istotnie od normy dla… lipca.

VarsoviaKlimat.pl

Okęcie 1932-2025: Skrajne dobowe Tśr / Tmax / Tmin lipca

Udział obecnego stulecia w liczbie rekordowo ciepłych (wg średnich całodobowych) dni lipcowych wynosi 21, czyli więcej niż dla kwietnia, maja i czerwca, ale mniej niż dla marca (28 dni). W klasyfikacji wartości rekordowo niskich, na wiek XXI nie przypada żaden dzień.

Udział obecnego stulecia w liczbie rekordowo ciepłych (wg dobowych temperatur maksymalnych) dni lipcowych wynosi 16 (w roku bieżącym – 2025 – został ustanowiony nowy rekord dla całego miesiąca) czyli więcej niż dla miesięcy styczeń-luty-marzec (po 15 dni), maj (8) i czerwiec (12), oraz tyle samo co dla kwietnia. W klasyfikacji wartości rekordowo niskich, na wiek XXI przypadają 4 dni (więcej niż dla czerwca), ostatnio 12 lipca 2014.

Udział obecnego stulecia w liczbie rekordowo ciepłych (wg dobowych temperatur minimalnych) dni lipcowych wynosi aż 26 (styczeń 17, luty 20, marzec 19, kwiecień 18, maj 17, czerwiec 22). W klasyfikacji wartości rekordowo niskich, na wiek XXI nie przypada żaden dzień; najnowszy rekord zimna to 14 lipca 2000.

VarsoviaKlimat.pl